काठमाडौ । आज श्रावण शुक्ल पञ्चमी, नागपञ्चमी पर्व देशभर हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले विधिपूर्वक नागको पूजा गरी मनाइरहेका छन्। घरको मूलढोकामा नागको चित्र टाँसी, दुबो, अक्षता, गाईको दूध, खीर, रोटी आदिले पूजा आराधना गर्ने परम्परा वैदिककालदेखि चली आएको मानिन्छ।
धार्मिक विश्वास अनुसार नाग पूजाले सर्प, बिच्छी, चट्याङ र अन्य दैवी आपदाबाट सुरक्षा मिल्ने जनविश्वास छ। नागलाई जलका रक्षक, शिव र विष्णुको प्रतीक तथा ब्रह्माको संवादकर्ता मानिन्छ। पौराणिक कथनअनुसार, एक किसानकी छोरीले नागको पूजा गरी आफ्ना मरेका परिवारलाई पुनर्जीवन दिलाएकी थिइन् भन्ने किंवदन्ती पनि यस पर्वसँग जोडिएको छ।
विशेष रूपमा काठमाडौँको नागपोखरी, टौदह, भक्तपुरको सिद्धपोखरी लगायत नागस्थानहरूमा पूजाआजा गरिँदैछ। आजको दिन अनन्त, वासुकी, पद्म, महापद्म, तक्षक, कुलीर, कर्कट र शङ्ख नाम गरेका आठ नागहरूको पूजा गर्ने परम्परा छ।
विज्ञानको दृष्टिले समेत नागजस्ता जीवले विषालु पदार्थ शोषण गरेर वातावरणलाई सन्तुलनमा राख्ने हुँदा यस्ता जीवहरूको पूजा गरिएको धार्मिक मान्यता रहेको छ। नागपञ्चमीसँगै वैदिक सनातन हिन्दू चाडपर्वको श्रृंखला प्रारम्भ भएको छ।
