काठमाडौं । नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा मुटुसम्बन्धी रोग, विशेषगरी हार्ट अट्याक (हृदयाघात) का बिरामीको संख्या बढ्दै गएको चिकित्सकहरूले बताएका छन्। पहिले वृद्धवृद्धामा बढी देखिने हृदयाघात अहिले ३०–५० वर्ष उमेर समूहमा पनि बढ्दो रूपमा देखिन थालेको छ।
स्वास्थ्यकर्मीका अनुसार उच्च रक्तचाप, मधुमेह, धूम्रपान, अत्यधिक मदिरा सेवन, अस्वस्थ खानपान, शारीरिक निष्क्रियता, मोटोपना, मानसिक तनाव तथा वंशाणुगत कारण हार्ट अट्याकका प्रमुख जोखिम हुन्। ग्रामीण क्षेत्रभन्दा शहरी जीवनशैली अपनाउनेहरूमा जोखिम अझ बढी देखिएको छ।
हार्ट अट्याक हुँदा छातीमा चर्को दुखाइ, बायाँ हात, काँध, घाँटी वा जबडासम्म दुखाइ फैलिनु, अत्यधिक पसिना आउनु, सास फेर्न गाह्रो हुनु, वाकवाकी लाग्नु वा अचानक कमजोरी महसुस हुनुजस्ता लक्षण देखिन सक्छन्। यस्ता लक्षण देखिए तत्काल नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा पुग्न चिकित्सकहरूले आग्रह गरेका छन्।
जोखिम कसरी कम गर्ने?
विशेषज्ञहरूले हार्ट अट्याकको जोखिम कम गर्न निम्न उपाय अपनाउन सुझाव दिएका छन्–
नियमित रक्तचाप, रगतमा चिनी र कोलेस्ट्रोल परीक्षण गर्ने।
धूम्रपान र सुर्तीजन्य पदार्थ पूर्ण रूपमा त्याग्ने।
मदिरा सेवन सीमित गर्ने वा नगर्ने।
दैनिक कम्तीमा ३० मिनेट व्यायाम गर्ने।
फलफूल, सागसब्जी र कम नुन तथा कम चिल्लोयुक्त सन्तुलित आहार खाने।
तौल नियन्त्रणमा राख्ने।
पर्याप्त निद्रा लिने र तनाव व्यवस्थापन गर्ने।
चिकित्सकले दिएका औषधि नियमित सेवन गर्ने।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार हार्ट अट्याक अचानक हुने भए पनि अधिकांश जोखिम कारकलाई समयमै नियन्त्रण गर्न सके यसबाट हुने मृत्यु र जटिलता उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सकिन्छ। त्यसैले स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु, नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गर्नु र लक्षण देखिए ढिलाइ नगरी उपचार गराउनु नै हृदयाघातबाट बच्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय मानिन्छ।
